محدثات دو نوع است: نوعِ اول آن نوآوری هایی است که بر خلافِ قرآن و سنت، آثارِ صحابه و یا اِجماع اُمت باشند، و آن بدعتِ ضلاله است. و نوعِ دوم نوآوری هایی هستند که آن برای خیر انجام داده شود، و مخالف هیچ کدام از اینها نباشند، این نوآوری ها ناپسندیده نیستند.

از این توضیحات واضح میگردد که هر نوآوری یعنی بدعت را محض به خاطر نوآوری نمی توان مطلقاً آن را حرام و یا ممنوع قرار داد، اما برای جواز و یا عدم جواز آن باید سنجیده شود که اگر آن نوآوری در شریعت از جمله کارهای تحسین برانگیز و مباح است، پس آن را بدعت حسنه خواهیم گفت، و اگر آن نوآوری در شریعت غیر مقبول و ناپسندیده است، پس به آن بدعت سیئه و یا بدعت قبیحه خواهیم گفت.

پس یادگیری علم نحو که کمک می کند در فهمِ قرآن و حدیث، بدعت واجبه است، و مذاهب جدید مانند قدریه بوجود آوردن بدعت محرمه است، ساخت مدارس و نماز تراویح با جماعت از بدعت مندوبه است، بعد از نماز مصاحفه کردن بدعت مباحه است، و بدون استفاده از طلا، مساجد و قرآن را تزئین کردن بدعت مکروهه است

کلمه «بدعت» از «بَدَعَ» مشتق شده است، و معنی لغوی آن هست: «چیزی جدید را بدون سابقه قبلی به وجود آوردن»  

نزد شوافع تزئین مساجد و قرآن بدعت مکروهه است، در حالیکه نزد احناف مباح است. نزد شوافع مصافحه بعد از نماز فجر و عصر بدعت مباحه است، در حالیکه نزد احناف مکروه است. به همین صورت خورد و خوراک لذیذ، و بنای خانه های وسیع و بزرگ (و اموری مانند آن از بدعات مباح) است.

…و هر که بر من صد مرتبه درود بفرستد، خداوند متعال در میان دو چشمان او (پیشانی او) از منافقت و آتش (جهنم) برای همیشه رهایی می نویسد و در روز قیامت او با شهدا خواهد بود.

ما از شما به موسی (علیه السلام) حق دار تر هستیم. سپس آنحضرت (صلی الله علیه وآله وسلم) (خود هم روزه گرفتند و اصحاب را نیز) برای روزه گرفتن امر فرمودند.