از این توضیحات واضح میگردد که هر نوآوری یعنی بدعت را محض به خاطر نوآوری نمی توان مطلقاً آن را حرام و یا ممنوع قرار داد، اما برای جواز و یا عدم جواز آن باید سنجیده شود که اگر آن نوآوری در شریعت از جمله کارهای تحسین برانگیز و مباح است، پس آن را بدعت حسنه خواهیم گفت، و اگر آن نوآوری در شریعت غیر مقبول و ناپسندیده است، پس به آن بدعت سیئه و یا بدعت قبیحه خواهیم گفت.

یکی از دوستان مهربان ما ناصر الدین محمود بن عماد بیان کرده اند که یقیناً ابو طیب محمد بن ابراهیم سبتی مالکی، که اهل قوص بودند، و یکی از علمای عاملین بودند، در دارالعلوم خود به مناسبت میلاد با سعادت نبی اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) محفلی منعقد می نمودند،

«إِنَّکَ لاَ تُسْمِعُ ٱلْمَوْتَىٰ وَلاَ تُسْمِعُ ٱلصُّمَّ ٱلدُّعَآءَ إِذَا وَلَّوْاْ مُدْبِرِینَ» مسلما تو نم‏یتوانى سخنت را به گوش مردگان (یعنی کافران که از حیات ایمانی محروم اند) برسانى، و نمى‏توانى کران (که محروم از سماعت صدای حق اند) را هنگامى که روى برمى‏گردانند و (ای حبیب! به شما) پشت مى‏کنند فراخوانى!

هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ او اول و آخر و ظاهر و باطن است، و او به همه چیز داناست.

بعض بدعتها ست که واجب است چنانچه تعلم و تعلیم صرف و نحو، که بدان معرفت آیات و احادیث حاصل گردد و حفظ غرائب کتاب و سنّت و دیگر چیزهائیکه حفظ دین و ملت بر آن موقوف بود، و بعض مستحسن و مستحب مثل بناء رباطها و مدرسه ها، و بعض مکروه مانند نقش و نگار کردن مساجد و مصاحف بقول بعض، و بعض مباح مثل فراخی در طعامهای لذیذه و لباسهای فاخره، به شرطی که حلال باشند و باعث طغیان و تکبر و مفاخرت نشوند.

آنحضرت (صلی الله علیه وآله وسلم) شاخه ای تر خواستند و آن را دو نیمه کردند، یکی را بر یک قبر و دیگری را بر قبر دیگر فرو کردند و فرمودند: تا زمانی که این دو شاخه خشک نشوند، در عذاب آنها تخفیف باقی خواهد ماند.

…و هر که بر من صد مرتبه درود بفرستد، خداوند متعال در میان دو چشمان او (پیشانی او) از منافقت و آتش (جهنم) برای همیشه رهایی می نویسد و در روز قیامت او با شهدا خواهد بود.